Nguyên nhân và triệu chứng của viêm dạ dày mạn tính

Viêm dạ dày mạn tính là tình trạng tổn thương có tính chất kéo dài và tiến triển chậm không đặc hiệu, có thể lan toả hoặc khu trú tại một vùng của dạ dày, dần dần dẫn tới teo niêm mạc dạ dày.

Viêm dạ dày mạn tính là tình trạng tổn thương có tính chất kéo dài và tiến triển chậm không đặc hiệu, có thể lan toả hoặc khu trú tại một vùng của dạ dày, dần dần dẫn tới teo niêm mạc dạ dày. Viêm dạ dày mạn tính có thể xảy ra ở: hang vị, môn vị, tâm vị, hoặc viêm toàn bộ niêm mạc dạ dày. Lúc đầu là viêm phì đại, về sau là viêm teo. Sự biến đổi hình thái niêm mạc dạ dày thường có kèm theo những dấu hiệu lâm sàng và những rối loạn chức phận vận động và tiết dịch của dạ dày.

1. Nguyên nhân gây viêm dạ dày mạn tính 

Viêm dạ dày mạn tính có thể xảy ra do các nguyên nhân sau :

– Ăn uống thiếu hợp lý: Ăn nhanh, nuốt nhiều, nhai không kỹ, bữa ăn không đúng giờ giấc; ăn nhiều thức ăn có nhiễm chất các hoá học dùng trong nông nghiệp và kỹ nghệ thực phẩm; ăn nhiều gia vị ( chua, cay ), uống cà phê đặc, uống rượu, hút thuốc lá lâu ngày sẽ tác động có hại cho niên mạc dạ dày và gây bệnh.

– Các yếu tố cơ học: các yếu tố hóa – lý như phóng xạ, quang tuyến; một số thuốc nhuận tràng dùng kéo dài; các thuốc bột kiềm gây trung hoà dịch vị quá mức sẽ dẫn tới phản ứng đột biến tăng tiết axít HCL làm tổn thương niêm mạc dạ dày.

– Các yếu tố nhiễm khuẩn: Gây viêm dạ dày mạn hoặc duy trì viêm dạ dày mạn (đặc biệt chú ý các nhiễm khuẩn ở tai mũi họng, răng, viêm phế quản mạn).  Vai trò của Helicobacter polyri trong viêm dạ dày mạn và loét HTT đang được chú ý nhiều.

Người ta thường thấy viêm dạ dày mạn xảy ra cùng với loét dạ dày, loét hành tá tràng, bênh đại tràng chức năng, táo bón, nhiễm khuẩn ruột, túi mật viêm, trào ngược dịch mật vào dạ dày, viêm miệng nối dạ dày – hỗng tràng, ung thư dạ dày….

– Suy dinh dưỡng: thiếu sắt, thiếu vitamin B12, thiếu axít folic, vitamin C, vitamin PP, thiếu protein.

– Rối loạn nội tiết: trong suy yếu tuyến yên, bệnh Hashimoto, thiểu năng cận giáp, bệnh Addison, bệnh đái đường …

– Dị ứng: Một số bệnh ngoài da ( mày đay, eczema, licben…) hoặc dị ứng do ăn uống

– Các rối loạn tâm lý rối loạn thần kinh thực vật, có thể gây nên viêm dạ dày và rối loạn tiêu hoá.

– Yếu tố di truyền 

2. Triệu chứng của bệnh viêm dạ dày mạn tính

a) Triệu chứng lâm sàng:

Không có dấu hiệu lâm sàng đặc trưng của viêm dạ dày mạn. Bệnh nhân có những rối loạn chức năng như:

– Cảm giác nặng bụng, chướng bụng, ợ hơi, nhức đầu, mặt đỏ cảm giác đắng miệng vào buổi sáng, buồn nôn, nôn, chán ăn, táo lỏng thất thường.

– Nóng rát vùng thượng vị: xuất hiện sau hoặc trong khi ăn, đặc biệt rõ sau ăn uống một số thứ như: bia, rượu, vang trắng, gia vị cay, chua hoặc ngọt
Sau ăn mỡ xuất hiện nóng rát có thể là do trào ngược dịch mật vào dạ dày. Có một số trường hợp nóng rát xuất hiện muộn sau bữa ăn.

– Đau vùng thượng vị : Không đau dữ dội, thường chỉ là cảm giác khó chịu , âm ỉ thường xuyên tăng lên sau ăn.

– Khám thực thể : thể trạng bình thường hoặc gầy đi một chút ít. Da khô tróc vẩy , có vết ấn của răng trên rìa lưỡi, lở loét, chảy, máu lợi, Lưỡi bự trắng. Đau tức vùng thượng vị khi gõ hoặc ấn sâu.

b) Cận lâm sàng:

– Chụp X quang dạ dày :  Có hình ảnh các niêm mạc thô không đồng đều, bờ cong lớn nham nhở, hình răng cưa.

– Nội soi: phát hiện được các thể :

+ Viêm long: thường có tăng tiết, niêm mạc xung huyết và phù nề. Đôi khi xuất huyết lốm đốm.

+ Viêm phì đại: ngoài viêm dạ dày thể phì đại thực thụ (nếp niêm mạc thô , to), còn có thể nổi cục, thể khảm, thể polip, thể giả u ( cần phân biệt với ung thư).

+ Viêm dạ dày loét trợt: các tổn thưõng ở niêm mạc hình tròn , nông , có bờ rõ.

+ Viêm teo dạ dày: mới đầu niêm mạc phẳng, không mượt, về sau dần dần mất nếp, teo, nhạt màu.

– Sinh thiết dạ dày :

+ Hình ảnh mô học của viêm dạ dày mạn thể nông: lớp đệm xung huyết , phù nề , xâm nhiếm tế bào viêm, tróc biểu mô. Các tuyến vẫn bình thường về số lượng và hình thái.

+ Thể viêm teo dạ dày: Nhiều bạch cầu trong tổ chức đệm, giảm số lượng tuyến và các tuyến teo nhỏ.

– Nếu các tế bào tuyến của dạ dày có hình thái giống như tế bào tuyến của ruột (loạn sản ruột), thì đó là một thể nặng hơn của viêm teo dạ dày.

– Xét nghiệm dịch vị :

+ Trong viêm dạ dày nhẹ : Nồng độ a xít Cholohydric giảm, nhưng khối lượng dịch tiết bình thường hoặc hõi tăng.

+ Trong viêm teo dạ dày : lượng dịch tiết và nồng độ acid chlohydric giảm nhiều dần dần tiến tới vô toan.

3. Tiến triến và biến chứng

Viêm dạ dày mạn tiến triển từ từ, hình thái niêm mạc thay đổi dần dần từ viêm phì đại đến viêm teo (thể teo đõn thuần, thể teo có loạn sản). Viêm dạ dày bạn tính có thể biến chứng thành các bệnh nguy hiểm như ung thư dạ dày, xuất huyết tiêu hóa, viêm quanh dạ dày – tá tràng, viêm túi mật mạn và viêm tụy mạn.

Add Comment